2-2-12. تفاوت ارتباط سازمانی با انواع دیگر ارتباط 41
2-2-13. انگیزه و فایده‌ی ارتباط سازمانی 41
2-2-14. انواع ارتباطات در سازمان دارای ساختار رسمی 42
2-2-15. فرایندهای ارتباطات سازمانی 43
2-2-16. سبک‌‌های ارتباطی در سازمان 44
2-2-17. روابط بین سازمانی 45
2-2-18. تئوری X & Y مک گریگور 46
2-2-19. لیکرت 47
2-2-20. آرجریس 47
2-2-21. ارتباطات سازمانی از دیدگاه سیژل و مارکونی 48
2-2-22. موانع ارتباطات 48
2-3. بخش دوم: رفتار شهروندی سازمانی54
2-3-1. مقدمه54
2-3-2. تاریخچه رفتار شهروندی سازمانی54
2-3-3. مفاهیم و تعاریف رفتار شهروندی سازمانی57
2-3-4. انواع رفتار شهروندی در سازمان59
2-3-5. ابعاد رفتار شهروندی60
2-3-6. سیاستهای تشویق رفتار شهروندی62
2-3-7. کارکردهای رفتار شهروندی سازمانی در سازمان و مدیریت65
2-3-8. عوامل موثر بر رفتار شهروندی سازمانی66
2-3-9. پیامدهای رفتار شهروندی سازمانی69
2-4. بخش سوم: پیشینه تحقیق 71
فهرست مطالب
عنوان صفحه
2-4-1. تحقیقات انجام شده در داخل کشور71
2-4-2. تحقیقات انجام شده در خارج از کشور77
فصل سوم: روش تحقیق 83
3-1. روش تحقیق 84
3-2. جامعه، نمونه و روش نمونه گیری 84
3-3. ابزار گردآوری داده ها85
3-4. روایی و پایایی پرسشنامه86
3-5. روش تجزیه و تحلیل داده ها87
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل آماری داده‌ها 89
4-1. مقدمه90
4-2. بخش اول: آمار توصیفی91
4-2-1. جنسیت پاسخگویان91
4-2-2. سن92
4-2-3. میزان تحصیلات94
4-2-4. سابقه خدمت96

4-3. بخش دوم: تجزیه و تحلیل استنباطی داده‌های آماری 98
4-3-1. بررسی نرمال بودن داده ها98
4-3-2. آزمون فرضیه اصلی99
4-3-3. فرضیه های فرعی102
4-3-3-1. فرضیه فرعی 1 102
4-3-3-2. فرضیه فرعی 2 104
4-3-3-3. فرضیه فرعی 3 106
4-3-3-4. فرضیه فرعی 4 108
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادها110
5-1. مقدمه 111
فهرست مطالب
عنوان صفحه
5-2. نتیجه گیری توصیف آماری ویژگیهای آزمودنی ها 111
5-3. نتیجه گیری تحلیلی داده های آماری 111
5-4. پیشنهادها 116
5-4. پیشنهادها در راستای نتایج تحقیق 116
5-4. پیشنهادها برای محققان آتی120
5-5. محدودیت های تحقیق 121
5-5-1. محدودیت های در اختیار محقق 121
5-5-2. محدودیت های خارج از اختیار محقق 122
منابع و مآخذ 123
پیوستها 132
چکیده انگلیسی149
فهرست جدول ها
عنوانصفحه
2-1. اولویت شایستگی‌های مورد نیاز مدیران تربیت بدنی80
3-1. ابعاد پرسشنامه ارتباطات سازمانی و تعداد سؤالات مربوط به هر بعد در پرسشنامه86
3-2. پرسشنامه رفتار شهروندی سازمانی و تعداد سؤالات مربوط به هر بعد آن86
3-3. آزمون پایایی پرسشنامه ارتباطات سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی87
4-1. توزیع فراوانی و درصد پاسخ های نمونه آماری به جنسیت پاسخگویان91
4-2. توزیع فراوانی و درصد پاسخ های نمونه آماری به میزان سن92
4-3. توزیع فراوانی و درصد پاسخ های نمونه آماری به میزان تحصیلات94
4-4. توزیع فراوانی و درصد پاسخ های نمونه آماری به سؤال سابقه خدمت96
4-5. نتایج آزمون نرمال بودن مربوط به متغیر های تحقیق98
4-6. نتایج آزمون همبستگی بین متغیرهای مستقل و وابسته99
4-7. نتایج ضریب همبستگی، ضریب تعیین و آماره دوربین واتسون99
4-8. تحلیل واریانس مربوط به مدل رگرسیونی متغیر های مستقل(کانال، مسیر، محتوا و سبک ارتباطی) با متغیر وابسته(رفتار شهروندی سازمانی)99
4-9. آزمونt و ضرایب پارامتر در مدل رگرسیون فرضیه اصلی100
4-10. تحلیل واریانس مربوط به مدل رگرسیونی متغیر مستقل با متغیر وابسته فرضیه فرعی اول102
4-11. آزمونt وضرایب پارامتر در مدل رگرسیون مربوط به فرضیه فرعی اول103
4-12. تحلیل واریانس مربوط به مدل رگرسیونی متغیر مستقل با متغیر وابسته فرضیه فرعی دوم104
4-13. آزمونt وضرایب پارامتر در مدل رگرسیون مربوط به فرضیه فرعی دوم105
4-14. تحلیل واریانس مربوط به مدل رگرسیونی متغیر مستقل با متغیر وابسته فرضیه فرعی سوم106
4-15. آزمونt وضرایب پارامتر در مدل رگرسیون مربوط به فرضیه فرعی سوم107
4-16. تحلیل واریانس مربوط به مدل رگرسیونی متغیر مستقل با متغیر وابسته فرضیه فرعی چهارم108
4-17. آزمونt وضرایب پارامتر در مدل رگرسیون مربوط به فرضیه فرعی چهارم109
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
4-1. درصد پاسخ های نمونه آماری به جنسیت پاسخگویان91
4-2. درصد پاسخ های نمونه آماری به میزان سن93
4-3. درصد پاسخ های نمونه آماری به میزان تحصیلات پاسخگویان95
4-4. درصد پاسخ های نمونه آماری به سؤال سابقه خدمت97
فصل اول
کلیات تحقیق

1-1. مقدمه
نیروی انسانی که امروزه از آن به عنوان سرمایه انسانی یاد می کنند یکی از مهمترین سرمایه های هر سازمانی است که کیفیت آن می تواند در رشد و تعالی سازمان نقش بسزایی داشته باشد و با توجه به پیچیدگیهای آن مباحث مختلف در ابعاد رفتاری در حال ظهور می باشد که یکی از آنها در سالهای اخیر موضوع رفتار شهروندی سازمانی می باشد که به طور کلی رفتار شهروندی یک نوع رفتار ارزشمند و مفید است که افراد آن را به صورت دلخواه و داوطلبانه از خود بروز می دهند به این ترتیب مطالعه و بررسی اینگونه رفتار افراد در سازمان که به رفتار شهروندی سازمانی شهرت یافته است بسیار مهم و ضروری به نظر می رسد.
عوامل بسیاری بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان مؤثرند که در این تحقیق ارتباطات سازمانی مورد بحث و بررسی قرار می گیرد.
ارتباطات سازمانی باید اثربخش باشد تا در مجموعه ی سازمان و مدیریت آن بتواند مؤثر واقع شود و نقش کلیدی خود را ایفا کند. در واقع ارتباط مؤثر می تواند به عنوان بنیاد سازمان های مدرن در نظر گرفته شوند(کروگ، ایچی جو و نوناکا1، 2002).

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

ارتباطات به کارکنان تمامی سطوح در سازمان اجازه می دهد که با یکدیگر تعامل داشته، به اهداف مطلوب نائل شده، حمایت شوند و از ساختار رسمی سازمان بهره گیرند. در سطح سازمانی نیز ارتباطات باعث ایجاد انسجام و پیوند بین اجزای مختلف سازمان شده و سازمان را در توانمندسازی و پیشبرد مأموریتها و در نهایت بهبود عملکرد سازمانی و دستیابی به سطح مطلوبی از آن یاری می نماید(عباس پور و باروتیان، 1388، 8).
در این تحقیق، با توجه به اینکه ارتباطات سازمانی سازمان مورد نظر، به ازای مؤلفه های مجاری ارتباطی، سبک های ارتباطی، مسیرهای ارتباطی و محتوای ارتباطی مورد مطالعه قرار می گیرد، ارتباطات سازمانی در صورتی اثربخش است که مؤلفه های گفته شده در حد مطلوب و مناسب قرار گیرد.

1-2. بیان مسأله
عصر کنونی دوره دگرگونی های شتابنده و غیرقابل پیش بینی است. وضعیت کنونی مدیریت در جامعه ما بیانگر عدم توازن میان پیچیدگی های روزافزون سازمان ها و عدم توانایی این سازمان ها در پیش بینی و مقابله با این تحولات و پیچیدگی ها است.
سازمان ها برای اینکه بتوانند با تهدیدات محیطی مقابله کرده و از فهرست های احتمالی بهره برداری کنند باید ظرفیت ها و توانمندی های درونی خود را بشناسند تا نقاط قوت خود را بالا برده و کاستی های خود را ترمیم نمایند(بحر العلوم، 1378). یکی از مهمترین جنبه های رفتار افراد در سازمان، انتقال صحیح و موثر پیام یا فرآیند ارتباط است. وجود ارتباطات مؤثر و صحیح در سازمان همواره یکی از اجزای مهم در توفیق مدیریت به شمار می آید. به تجربه ثابت شده است که اگر ارتباطات صحیحی در سازمان برقرار نباشد، گردش امور مختل و کارها آشفته می شود. هر مدیر درصد قابل توجهی از وقت خود را صرف انتقال عقاید و نظریاتش به دیگران می کند. وظایف دیگر مدیر و خاصّه وظایف او در زمین? کنترل و سازمان دادن، با مسائل و مشکلات ارتباطی همراه است. در سازمان ها ارتباطات فرایندی برای به هم پیوستن اجزای یک نظام اند(فهیم دوین و همکاران، 1385).
شاید ارتباط ضعیف از جمله منابع عمده ای باشد که بین رفتار افراد در سازمان تنش ایجاد می کند. صاحب نظران، جملگی بر این باورند که انسان موجودی اجتماعی است و آشکار است که این ماهیت اجتماعی، آدمی را به برقراری رابطه و ایجاد ارتباط با وجوه گوناگون اجتماع و مجموعه ای که در آن است رهنمون می گرداند، و انسان ها با توجه به ساخت روانی، شرایط تربیتی و چگونگی محیط در سلسله ای از ارتباطات که از جنبه های نوع و چگونگی با هم تفاوت دارند گرفتارند(رابینز، 1374).
یکی از مهم ترین خصیصه های هر سازمان برای کار در شرایط متغیر امروزی، داشتن افرادی است که مایلند در تغییرات موفقیت آمیز سازمان، بدون وجود الزامات رسمی شغل، مشارکت داشته باشند. رفتارهایی که از انتظارات رسمی نقش فراتر رفته و برای بقاء سازمان خیلی مهم و حتی ضروری هستند و به عنوان رفتارهای شهروندی سازمانی تعریف شده اند. زمینه های بروز رفتار شهروندی سازمانی نیازمند ریشه ها و پشتوانه های قوی می باشد که باعث بروز چنین رفتاری از سوی کارکنان می گردد. ارتباطات سازمانی، در تشریح مبادله اجتماعی رفتارهای شهروندی سازمانی مهم است.
ارگان(1980) معتقد است رفتار شهروندی سازمانی، رفتاری فردی و داوطلبانه است که مستقیماً به وسیله سیستمهای رسمی پاداش در سازمان طراحی نشده است، اما با این وجود باعث ارتقای اثر بخشی و کارایی عملکرد سازمان می شود.
با این تعریف، از انسان به عنوان شهروند سازمانی انتظار می‌‌رود بیش از الزامات نقش خود و فراتر از وظایف رسمی، در خدمت اهداف سازمان فعالیت کند. به عبارت دیگر ساختار رفتار شهروندی سازمانی به دنبال شناسایی، اداره و ارزیابی رفتارهای فرانقش کارکنانی است که در سازمان فعالیت می‌‌کنندودراثر این رفتارهای آنان اثربخشی سازمانی بهبود می‌‌یابد(بینستوک2 و همکاران، 2003).
بر اهمیت ارتباطات اثربخش برای مدیران تأکید فراوانی شده است زیرا، در کلیه فعالیت های یک مدیر در سازمان ردپای ارتباطات به وضوح مشاهده می شود. شاید به همین علت است که کرینتز می گوید مدیریت یعنی” ارتباطات “، زیرا هر یک از کارکردهای مدیریت مستلزم نوعی از ارتباط است.
مدیران سازمان ها می توانند به وسیله برقراری ارتباط اثربخش در سازمان در کارکنان ایجاد انگیزه نموده و در نتیجه زمینه های بهبود رفتار شهروندی سازمانی و پیرو آن زمینه های دستیابی به اهداف استراتژیک را فراهم نمایند. بر اساس ضرورت یافتن ارتباطات سازمانی در ادبیات علمی مدیریت در دنیا و با توجه به نقش حیاتی رفتار شهروندی سازمانی و اهمیت دستیابی به عالیترین سطح آن برای کارکنان و سازمانها و نقشی که ارتباطات در فرایند رفتار شهروندی سازمانی می تواند ایفا کند؛ در این پژوهش محقق در پی پاسخگویی به سؤال زیر است:
ارتباطات سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی در بین کارکنان آموزش و پرورش شهرستان پیرانشهر چه تأثیری دارد؟

1-3. اهمیت و ضرورت موضوع تحقیق
اهمیت رفتار شهروندی سازمانی در سازمانها و ادارات مختلف انکارناپذیر است. اما هنگامی که صحبت از آموزش و پرورش می شود، نگاهها به آن دقیقتر و موشکافانه تر می شود(اُپلاتکا3، 2009).
رفتار شهروندی سازمانی به عنوان یکی از مفاهیم جدید مدیریت رفتار سازمانی می باشد که بر رفتارهای فرانقشی کارکنان و مدیران تاکید دارد و بروز چنین رفتاری در سازمان نیازمند داشتن یک راهبرد رفتار شهروندی سازمانی و تقویت آن در بین کارکنان می باشد لذا ضرورت دارد در سازمان آموزش و پرورش یک محیط هم راه و همگرا در جهت رسیدن به اهداف سازمان را ایجاد نموده و با گسترش رفتار شهروندی سازمانی و مولفه های آن که بیشتر بار اخلاقی دارند تعالی سرمایه انسانی و به پشتیانی آن تعالی سازمان را رقم زد.
از جمله عواملی که در حال حاضر به طور چشمگیری اثر بخشی رفتار شهروندی سازمانی کارکنان را تحت تأثیر قرار داده است، ارتباطات سازمانی است. ارتباطات موثر نه تنها کلید فتح تمام درهای بسته در جهان است، بلکه فعالیتی اجتناب ناپذیر و الزام آور برای زندگی فردی، گروهی و سازمانی در تمام جوامع بشری است. در سازمان های امروزی، نظریه پردازان و مدیران با تجربه از سال ها پیش به این حقیقت دست یافته اند که ارتباط مؤثر عامل دستیابی آنها به اهداف سازمانی، بالا رفتن میزان بهره وری و رضایت مندی کارکنان و ذی نفع های راهبردی است.
وجود سازمان وابسته به ارتباطات است و هر سازمانی معمولاً بیشتر وقت خود را صرف برقرار کردن ارتباط می کند. برای ایجاد هماهنگی بین عناصر مادی و انسانی سازمان به صورت یک شبکه کارآمد و موثر، برقراری ارتباطات مطلوب ضروری است، زیرا وقتی ارتباطات برقرار نشود، فعالیت سازمان متوقف می شود و در واقع می توان گفت که مدیریت کارساز به برقراری ارتباطات مؤثر بستگی دارد. ارتباط سازمانى شکلى از ارتباط میان فردى است که در آن ارتباط ناظر به روابط کارى کارکنان درون یک سازمان است(بلیک و هارو لدسن، 1378، 12).
ارتباطات سازمانی که به مناسبات متقابل افراد در سازمان ها اشاره دارد، از اوایل قرن بیستم اهمیت فوق العاده یافت. حاکم بودن روابط انسانی مناسب و دوستانه در محیط کار، زمینه انگیزش و رشد و توسعه را فراهم می سازد و میل به زیستن و کار و تلاش را افزایش می دهد و در نهایت منجر به مسئولیت پذیری، مشارکت و فعالیت ثمر بخش فرد در راه انجام وظایف محوله و دست یافتن به اهداف سازمان می گردد. در حقیقت، روابط انسانی به عنوان سرمایه اجتماعی در کنار سرمایه های طبیعی، تکنولوژی و انسانی، اهمیت فوق العاده یافته است. ارتباطات را به عنوان خونی به حساب می آورند که در رگ حیات سازمان جریان دارد و نبود ارتباطات باعث بروز اختلال در قلب سازمان خواهد شد. خلاصه اینکه بدون ارتباطات موثر انجام وظایف سازمان و ادامه حیات آن امکان پذیر نخواهد بود.
بی تردید ضرورت و اهمیت پرداختن به موضوع تأثیر ارتباطات سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان که از موضوع های بسیار مهم و مطرح در سازمان های امروزی است، بر هیچ کس پوشیده نیست.
1-4. اهداف تحقیق
1-4-1. هدف اصلی:
هدف اصلی تحقیق حاضر شناسایی تأثیر ارتباطات سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی در بین کارکنان آموزش و پرورش شهرستان پیرانشهر می باشد.
1-4-2. اهداف جزئی:
1. شناسایی تأثیر سبک ارتباطات سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی در بین کارکنان آموزش و پرورش شهرستان پیرانشهر.
2. شناسایی تأثیر محتوای ارتباطات سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی در بین کارکنان آموزش و پرورش
شهرستان پیرانشهر
3. شناسایی تأثیر مسیر ارتباطات سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی در بین کارکنان آموزش و پرورش شهرستان پیرانشهر
4. شناسایی تأثیر کانال ارتباطات سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی در بین کارکنان آموزش و پرورش شهرستان پیرانشهر
1-5. مدل تحلیلی تحقیق

1-6. فرضیه‌های تحقیق
1-6-1. فرضیات اصلی:
ارتباطات سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان آموزش و پرورش شهرستان پیرانشهر تأثیر دارد.
1-6-2. فرضیات فرعی:
1. سبک ارتباطات سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان آموزش و پرورش شهرستان پیرانشهر تأثیر دارد.
2. محتوای ارتباطات سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان آموزش و پرورش شهرستان پیرانشهر تأثیر دارد.
3. مسیر ارتباطات سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان آموزش و پرورش شهرستان پیرانشهر تأثیر دارد.
4. کانال ارتباطات سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان آموزش و پرورش شهرستان پیرانشهر تأثیر دارد.
1-7. متغیرهای تحقیق
متغیر مستقل: یک ویژگی از محیط فیزیکی یا اجتماعی است که بعد از انتخاب، دخالت یا دستکاری شدن توسط محقق مقادیری را می‌پذیرد تا تاثیرش بر روی متغیر دیگر (متغیر وابسته) مشاهده شود.
متغیر وابسته: متغیری است که تغییرات آن تحت تأثیر متغیر مستقل قرار می‌گیرد (بازرگان و همکاران، 1380، 44-43). در مدل تحلیلی تحقیق ارتباطات سازمانی و ابعاد آن به عنوان متغیر مستقل، و رفتار شهروندی سازمانی به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده است.

1-8. قلمرو تحقیق
1-8-1. قلمرو موضوعی تحقیق:
حوزه نگرش این تحقیق تشریح ارتباطات سازمانی و رابطه آن با رفتار شهروندی سازمانی است.
1-8-2. قلمرو مکانی تحقیق:
قلمرو مکانی این تحقیق اداره آموزش و پرورش شهرستان پیرانشهر می‌باشند.
1-8-3. قلمرو زمانی تحقیق:
قلمرو زمانی این تحقیق از اواخر بهمن ماه 1392 تا اوایل مرداد ماه 1393 می باشد.

1-9. تعریف نظری متغیرهای تحقیق
الف) ارتباطات سازمانی:
ارتباط سازمانی فرایندی است که مدیران را برای گرفتن اطلاعات و تبادل معنی با افراد فراوان داخل سازمان و افراد در ارگان های مربوط به خارج از آن سیستم توانا می سازد(فرهنگی، 1383، 126).
ب) سبک ارتباطات: که ناظر بر نوع رفتار افراد با یکدیگر است و به دو دسته ی رسمی و غیر رسمی تقسم می شوند (میلر، 1386، 29).
ج) محتوای ارتباطات: محتوای پیام ها و ارتباطات به سه دسته ی وظیفه ای، اجتماعی و ابتکاری تقسیم می شوند (میلر، 1386، 27).
د) مسیر ارتباطات: که شامل ارتباطات عمودی، افقی و مورب میان افراد سازمان بوده و ناظر بر مسیرهای ارتباطی است (میلر، 1386، 28).
ه) کانال ارتباطات:
انسان ها به واسطه ی مجاری ارتباطی، می توانند میان خود ارتباط برقرار نمایند . مجاری ارتباطی بین افراد در سازمان به سه بخش عمده ی چهره به چهره،‌کتبی و الکترونیکی طبقه بندی شده اند (قلیچ لی و ایمانی پور، 1386، 126).
همیلتون و پارکر کانال را ابزاری می دانند که پیام توسط آن منتقل می شود. گفتگوهای رو در رو، مجلات، روزنامه ها، رادیو، تلفن، تلویزیون و پست الکترونیک از جمله مثال هایی است که می توان از آنها به عنوان کانال یاد کرد(هامیلتون، 1386، 16).

و) رفتار شهروندی سازمانی:
– ارگان اظهار می کند که: رفتار شهروندی سازمانی، رفتاری فردی و داوطلبانه است که مستقیماً به وسیله سیستم های رسمی پاداش در سازمان طراحی نشده است، اما با این وجود باعث ارتقای اثربخشی و کارایی عملکرد سازمان می شود(کوهن و کول، 2004، به نقل از اسلامی و سیار، 1387).
– بنا بر آنچه اپل بام و همکاران(2004) در پژوهش های خود مطرح ساختند؛ رفتار شهروندی سازمانی مجموعه ای از رفتارهای داوطلبانه و اختیاری است، که بخشی از وظایف رسمی فرد نبوده، اما با این وجود توسط وی انجام شده و باعث بهبود مؤثر وظایف و نقش های سازمان می شود(اسلامی و سیار، 1387).
– بنابراین به طور کلی می توان چنین عنوان نمود که؛ رفتارهای شهروندی سازمانی، رفتارهای فراتر از شرح شغل افراد می باشند و به صورت داوطلبانه و اختیاری توسط افراد جهت بهبود فعالیت ها و کسب اهداف سازمانی انجام می شوند.
ز) نوع دوستی:
نوع دوستی عبارتست از کمک رساندن به همکاران در عملکرد مربوط به وظایفشان(Castro & et al, 2000, 30).
ح) وجدان کاری:
وجدان کاری رفتاری است که فراتر از الزامات تعیین شده بوسیله سازمان در محیط کار می باشد(همانند کار در بعد از ساعات اداری برای سود رساندن به سازمان)(هویدا و نادری، 1388، 10).
ارگان معتقد است افرادی که دارای رفتار شهروندی مترقی هستند در بدترین شرایط وحتی در حالت بیماری و ناتوانی هم به کار ادامه می دهند، که این نشاندهنده وجدان کاری بالای آنهاست.
ط)جوانمردی:
تأکید بر جنبه های مثبت سازمان به جای جنبه های منفی آن را جوانمردی در سازمان گویند که عبارت
است از تمایل به شکیبایی در مقابل مزاحمت های اجتناب ناپذیر و اجحافهای کاری بدون اینکه گله وشکایتی صورت گیرد(Markoczy & Xin, 2004, 3 ).
ی) نزاکت:
نزاکت درباره اندیشیدن به این است که چطور اقدامات فرد بر دیگران تاثیر می گذارد(Ibid ).
ک) آداب اجتماعی:
آداب اجتماعی به عنـوان رفتـاری است که توجه به مشارکت در زندگی اجتماعی سازمانی را نشان می دهد.
1-10. تعاریف عملیاتی متغیرهای تحقیق
الف) ارتباطات سازمانی:
منظور از ارتباطات سازمانی در این تحقیق نمره ای است که پاسخگویان از مجموع 27 سؤال آزمون سنجش ارتباطات سازمانی کسب می کنند.
ب) سبک ارتباطات:
در تحقیق حاضر منظور از سبک ارتباطات نمره ای است که پاسخگویان از مجموع سؤالات 20 الی 27 پرسشنامه ارتباطات سازمانی کسب می کنند.
ج) محتوای ارتباطات:
در تحقیق حاضر منظور از محتوای ارتباطات نمره ای است که پاسخگویان از مجموع سؤالات 13 الی 19 پرسشنامه ارتباطات سازمانی کسب می کنند.
د) مسیر ارتباطات:
در تحقیق حاضر منظور از مسیر ارتباطات نمره ای است که پاسخگویان از مجموع سؤالات 9 الی 12
پرسشنامه ارتباطات سازمانی کسب می کنند.
ه) کانال ارتباطات:
در تحقیق حاضر منظور از کانال ارتباطات نمره ای است که پاسخگویان از مجموع سؤالات 1 الی 8 پرسشنامه ارتباطات سازمانی کسب می کنند.
و) رفتار شهروندی سازمانی:
منظور از رفتار شهروندی سازمانی در این مطالعه نمره ای است که پاسخگویان از مجموع 21 سؤال آزمون سنجش رفتار شهروندی سازمانی بر اساس مدل پدساکف کسب می کنند.
ز) نوع دوستی:
جهت سنجش بُعد نوع دوستی از سؤالات 1، 2، 3 و 4 پرسشنامه رفتار شهروندی سازمانی پدساکف استفاده می شود.
ح) وجدان کاری:
در تحقیق حاضر منظور از وجدان کاری نمره ای است که پاسخگویان از مجموع سؤالات 5، 6، 7، و 8 پرسشنامه رفتار شهروندی سازمانی پدساکف کسب می کنند.
ط) جوانمردی:
در تحقیق حاضر منظور از جوانمردی نمره ای است که پاسخگویان از مجموع سؤالات 9، 10، 11، و 12 پرسشنامه رفتار شهروندی سازمانی پدساکف کسب می کنند.
ی) نزاکت:
در تحقیق حاضر منظور از نزاکت(ادب و مهربانی) نمره ای است که پاسخگویان از مجموع سؤالات 13، 14، 15، 16 و 17 پرسشنامه رفتار شهروندی سازمانی پدساکف کسب می کنند.
ک)آداب اجتماعی:
در تحقیق حاضر منظور از آداب اجتماعی نمره ای است که پاسخگویان از مجموع سؤالات 18، 19، 20 و 21 پرسشنامه رفتار شهروندی سازمانی پدساکف کسب می کنند.

فصل دوم
ادبیات و پیشینه تحقیق

2-1. مقدمه
ظهور سازمانهای اجتماعی و گسترش روز افزون آنها یکی از خصیصه های بارز تمدن بشری است. جهان کنونی جهانی است کاملاً پیشرفته و تکنولوژی، این پیشرفتهای سریع و تکنولوژی ها انسان ها را با وضعیتی روبرو ساخته که کمتر به گذشته شباهت دارد. یکی از این علومی که تحولات بسیاری داشته و مورد توجه نیز واقع شده علم مدیریت است. مدیریت سازمانی یکی از حوزه های اصلی مدیریت می باشد. در گذشته از سازمان به عنوان هماهنگ کننده بین افراد و کنترل آنها برای دستیابی به هدفی خاص یاد می شد ولی امروزه سازمانها فراتر از این رفته اند و با مفاهیمی چون فرهنگ و ارتباط، ارتباط سازمانی آمیخته شده اند. ارتباط سازمانی یک موضوع پیچیده است و نقش آن در عملکرد سازمان بسیار مهم است. از وظایف مدیریتی، ارتباط برای هماهنگی بین اعضاء و فعالیتهای گروهی بین افراد سازمان مهم ترین آنها به شمار می رود. مدیرانی که مدیریت خود را بنا بر ارتباط بین افراد یعنی ارتباط سازمان بنا نهند در نتیجه مدیریتی با موفقیت می تواند به همراه داشته باشند. در مدیریت عواملی چون ارتباطات بین افراد، عوامل ارتباطات،چگونگی برقراری ارتباطات مؤثر، در سازمان از اهمیت بیشتری برخوردار است.
مطالب این فصل به سه بخش تقسیم شده است. بخش اول مفاهیم مرتبط با ارتباطات سازمانی و بخش دوم رفتار شهروندی سازمانی و بخش سوم پژوهش های انجام شده داخلی و خارجی مرتبط با موضوع آورده شده است.

2-2. بخش اول: ارتباطات سازمانی
2-2-1. مقدمه
جهان کنونی جهانی است پر از تغییرات شتابان. دگرگونیهای بسیاری در ارکان جامعه صورت گرفته و پیشرفتهای سریع علوم و تکنولوژی انسان را با وضعیتی روبرو ساخته که کمتر شباهتی با گذشته دارد. یکی از علومی که تحولات بسیاری داشته علم مدیریت است که پا به عرصه نوینی از حیات خود گذاشته و در پاسخ به چالشهای محیطی به جستجوی روشهای تازه پرداخته است. یکی از تحولات اساسی که در مدیریت ایجاد شده است تحول در نحوه نگرش به سازمان است. تا چند دهه گذشته سازمانها به عنوان ابزارهایی برای ایجاد هماهنگی بین افراد و کنترل افراد در راستای دستیابی به اهداف بودند ولی امروزه سازمانها با نگرش وسیعتر درنظرگرفته می شوند و به مفاهیمی چون فرهنگ و ارتباطات سازمانی توجه ویژه ای می شود.
تقریبا در دو دهه گذشته بسیاری از دانشمندان و محققان مدیریت به بررسی نقش فرهنگ و ارتباطات در عملکرد سازمانها پرداخته و تحقیقات و مطالعات فراوانی نیز در این زمینه انجام گرفته است. ارتباطات سازمانی یک موضوع پیچیده و نقش آن در عملکرد سازمان بسیار حائز اهمیت است. توجه به فرهنگ و ارتباطات سازمانی منحصر به مراکز علمی نیست، بلکه سازمانهای تجاری و تولیدی نیز از آن بعنوان کلید موفقیت یاد نموده اند.
ارتباط برای هماهنگی فعالیتهای گروهی، اجرای وظایف رهبری و انجام وظایف مدیریتی لازم است، بنابراین مدیرانی که مدیریت خود را با توجه به مفاهیم ارتباطات سازمانی اعمال نمایند به وضوح از موفقیت بیشتری برخوردار خواهند گردید. در مدیریت اموری چون ارتباطات انسانی، عوامل موثر بر ارتباطات، گروههای رسمی و غیررسمی، روشهای بهبود ارتباطات و رفع موانع ارتباطی در سازمان حائز اهمیت است.
2-2-2. سازمان
برای بررسی دقیقتر مفهوم ارتباطات سازمانی ابتدا به توضیح مفاهیم سازمان و ارتباطات می پردازیم. سازمان به مجموعه ای اجتماعی، هدفدار و وظیفه مدار اطلاق می شود. مجموعه ای که هر کدام از اعضای آن دارای هدف های فردی هستند و کل مجموعه به عنوان یک نظام دارای اهداف سازمانی می باشد. این مجموعه برای انجام فعالیتهایش به نوعی هماهنگی در چارچوب یک ساختار سازمانی نیازمند است. هیچ سازمانی نمی تواند در خلاء به وجود آید یا در آن به ادامه فعالیت بپردازد، بلکه همه سازمانها توسط محیط های اجتماعی پیرامون که هم بر آنها اثر می گذارند و هم از آنها تاثیر می پذیرند احاطه شده اند.
سازمان یک پدیده اجتماعی است از جمع عده ای افراد که توانایی همکاری داشته و با ایجاد روابطی گوناگون برای نیل به هدف مشترکی کوشش می نمایند، تشکیل می شود. آنچه در سازمانها به صورت یکسان و مشابه وجود دارد، اصل نیاز تقسیم کار و در نتیجه هم آهنگی و هم کاری است برای وصول به هدف که در حقیقت به منظور نیازهای معینی تعیین گردیده است(امیرکبیری، 1384، 15).
برای هریک از افراد در یک سازمان دو مفهوم مهم وجود دارد؛ یکی مفهوم سازمان که حیاتی ترین امر در پروسه شغلی هر فرد است و دوم مفهوم ارتباط است که یک المان منحصر به فرد برای فهم نحوه عمل سازمان و دانستن وظیفه فرد برای ارتقاء و پیشرفت سازمان است. درحقیقت برای یک فارغ التحصیل دانشگاه هیچ فعالیت تخصصی نیست که نیاز به عضویت در یک سازمان را نداشته باشد.
2-2-3. ارتباط
برای اینکه یک اندیشه به واقعیت بپیوندد باید برنامه ای وجود داشته باشد و هنگامی که یک برنامه توسعه می یابد باید با افرادی که درگیر اجرای آن هستند ارتباط برقرار شود. در این زمینه ارتباطات وسیله به دست آوردن حاصل کار از دیگران به شمار می رود و به عنوان فرآیند انتقال و دریافت اطلاعات تعریف می شود. ارتباطات نقطه آغاز کلیه وظایف مدیریتی است. بدون ارتباطات، برنامه ریزی، سازماندهی و کنترل مقدور نیست زیرا درک اطلاعات و انتقال آنها ممکن نیست.
ارتباط فرآیندی است که طی آن افکار، عقایـد و احساسات یک فرد به فرد دیگر منتقل می شود ارتباط فرآیندی است آگاهانه یا ناآگاهانه، خواسته یا ناخواسته که از طریق آن احساسات و نظرات به شکل پیامهای کلامی و غیر کلامی بیان، ارســال، دریافت و ادراک می شوند. بنا به تعریفی دیگر ارتباط فرآیند انتقال پیام از فرستنده به گیرنده به شرط این که ذهنیات مورد نظر فرستنده به گیرنده پیام انتقال یابد و بالعکس می باشد(برکو و همکاران، 1386، 5).
ارتباطات عبارت است از فرایند ارسال اطلاعات از طریق یک شخص به شخص دیگر و درک آن توسط شخص گیرنده یعنی انتقال و سهیم شدن در اندیشه ها و عقاید و واقعیتها به گونه ای که گیرنده، آنها را دریافت و درک کند. به عبارت دیگر ارتباطات فرایندی است که به وسیله آن افراد در صدد برمی آیند تا در سایه مبادله پیام های نمادین به مفاهیم مشترک دست یابند.
ارتباطات فرآیندی است که از طریق آن افراد وسازمانها، به اهداف خود دست می‌یابند. از طریق ارتباط با دیگران؛ ما نگرشها، ارزشها، آرزوها، خواسته‌ها و نیازهای خود را با دیگران تقسیم می‌کنیم(آدنروپلانکت، 1997، 358).
ارتباطات به معنای انتقال مفاهیم است. اگر هیچ تبادل اطلاعاتی یا فکری وجود نداشته باشد ارتباط به وجود نمی‌آید. . گوینده‌ای که سخنانش شنیده نشود یا نویسنده‌ای که نوشته‌اش خوانده نشود ارتباط برقرار نکرده است. برای اینکه ارتباط موفقیت آمیز باشد نه تنها معنای آن باید انتقال یابد، بلکه باید درک هم بشود. پس ارتباط انتقال دادن و درک مفهوم است. ارتباط کامل – اگر چنین چیزی امکان پذیر باشد- وقتی وجود دارد که فکر یا اندیشه ارسالی دقیقا به همان منظوری که ارسال شده است، دریافت شود(اعرابی و همکاران، 1379، 365).
همچنین می توان این تقسیم بندی را برای مفهوم ارتباطات ارائه داد:
1. ارتباطات عبارت است از فرایند انتقال اطلاعات از یک شخص به شخص دیگر.
2. ارتباطات عبارت است از فرآیند انتقال اطلاعات، معانی و مفاهیم در بین افراد در سازمان با واسطه یا بدون واسطه.
3. ارتباطات عبارت است از توزیع اطلاعات به منظور هدایت رفتار سازمانی.
4. ارتباطات عبارت است از تبادل اطلاعات و انتقال معانی، مفاهیم و احساسها بین افراد در سازمان.
2-2-4. اهمیت ارتباطات
ارتباطات از عوامل بنیادی هویت سازمانی و به قول فیفنر 4 قلب تپنده و جوهره اصلی مدیریت است که از طریق آن فعالیت‌های برنامه‌ریزی، سازماندهی، هماهنگی، رهبری و کنترل توسط مدیریت انجام می‌شود. ارتباطات تبادل جریان “پیام” از یک نفر به نفر دیگر از طریق واسطه و به عبارتی عامل اطلاع‌رسانی و تفاهم بین عناصر انسانی می‌باشد. جان کاتر 5 فرآیند ارتباطات را شامل سه عنصر فرستنده – پیام – گیرنده می‌داند. به عقیده وی در سازمانی که بین عناصر انسانی پدیده ارتباط برقرار نباشد، در هر نوع و شکلی از تعریف که می‌توان برای سازمان ارائه داد، معهذا سازمان به حساب نمی‌آید.ارتباطات در سازمان موجد قدرت و وسیله‌ای برای به کارگرفتن بهینه اختیارات قانونی و اداری و اعمال آن در طول سلسله مراتب سازمانی می‌باشند. ارتباطات به عنوان “وسیله” اعمال قدرت و مجاری شبکه‌های سازمانی و قوانین مربوط، مسیری برای جریان آن می‌باشند. قدرت در سازمان از مجاری ارتباطی حرکت کرده و از طریق موقعیت‌های فراهم شده ناشی از جریانات ارتباطی، بدواً اعمال شده سپس گسترش یافته و نهایتا به متن سازمان اضافه و حفظ می‌شود . (فخیمی 1379).
ارتباط موثر به دو دلیل برای مدیران اهمیت دارد. اول، ارتباط فرآیندی است که به وسیله آن مدیران به ساختار برنامه‌ریزی، رهبری و کنترل دست می‌یابند. دوم، ارتباط فعالیتی است که مدیران بخش اعظمی از وقتشان را صرف آن می‌کنند.
بندرت مدیران در میز کارشان به تنهایی فکر یا برنامه‌ریزی می‌کنند. در حقیقت زمان مدیریت به طور عمده زمانی برای ارتباط رو در رو، الکترونیکی یا تلفنی با افراد، همتایان، ناظرین، تهیه کنندگان یا مشتریان است. به هنگام برخورد نداشتن با دیگران به صورت حضوری یا تلفنی، مدیران ممکن است یادداشت، گزارش یا نامه‌ای را بنویسند یا بخوانند.
در تحقیقی، بررسی مدیران رده بالا و میانی سازمان نشان داد که آنها در هر دو روز تنها نیم ساعت با آرامش کامل، بدون داشتن هیچ نوعی ارتباط یا بر هم خوردن سکوت، به سر می‌برند. (استونر و فری من، 1992، ص 530)
ارتباطات به اعضاء سازمان برای دستیابی به اهداف فردی و سازمانی و نیز استفاده و پاسخ به تغییر سازمانی، ایجاد فعالیتهای سازمانی هماهنگ و برای وارد شدن در تمامی رفتارهای مرتبط سازمانی کمک می‌کند. (ایوانویچ 6 و ماتسون 7،‌2002، ص 492).
چندین نشریه به عنوان آثاری می‌باشند که اهمیت ارتباط در فرآیند سازمانی را مورد توجه قرار می‌دهند. هربرت سیمون 8 (1945) در نشریه‌ای با نام نوبل 9 راجع به سیستمهای ارتباطات سازمانی بحث می‌کند و عنوان می‌کند که در سازمانها ارتباط کاملا الزامی است. باولاس و بارت 10 (1951) در کتابشان آورده‌اند که ارتباط ماهیت فعالیتهای سازماندهی شده است. در سال 1954، جوانی به نام کریس آرگریس11، کتابی تحت عنوان “شخصیت و سازمان” را منتشر کرد. این کتاب که حاوی مطالب دقیق و تحقیق شده است، ارتباطات سازمانی را بخاطر اهمیت ویژه و بخصوصش مجزا نموده است. آرگریس زمانی به این موضوع پرداخت که در ارتباطات سازمانی شرایط ناعادلانه‌ای حکمفرما بود، مثلا اینکه “مدیر همه چیز را خوب می‌داند و کارگردان به طور ذاتی احمق و نادان هستند.”. وی این وضعیت را که مبتنی بر تحمیل خواسته‌های مدیر بر کارکنان بود بشدت متهم کرد. 12
ارتباطات، برای مدیران سازمان و کاری که انجام می‌دهند نقش حیاتی دارد. کانتر (1977) به این نتیجه رسید که مدیران درصد بالایی از وقت خود را‌ صرف ارتباطات می‌کنند. معمولا این ارتباطات به صورت تماس‌ها به صورت برگزاری شوراها برقرار می‌گردد. مدیران باید به پیام‌های تلفنی و نامه‌های ارسالی پاسخ دهند. کوتاه سخن اینکه، کار مدیر در ارتباط خلاصه می‌شود. (پارسائیان و اعرابی، 1376)

دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید